Η σχέση της Κίνας με τον Περσικό Κόλπο εισέρχεται σε μια νέα φάση κυρίως μετά το... ναυάγιο των ΗΠΑ στα νερά του Στενού του Hormuz.
Επί δεκαετίες, ο βασικός πυλώνας της σχέσης ήταν η ενέργεια: πετρέλαιο και φυσικό αέριο από τις χώρες του Περσικού Κόλπου προς την Κίνα, βιομηχανικά προϊόντα και κεφάλαια από την Κίνα προς τη Μέση Ανατολή. Σήμερα, όμως, η εικόνα είναι πολύ ευρύτερη.
Το Πεκίνο επιδιώκει να εμβαθύνει την παρουσία του στους τομείς των λιμανιών, των logistics, της βιομηχανίας, της ψηφιακής οικονομίας, των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και των χρηματοοικονομικών υπηρεσιών.
Στο πλαίσιο αυτό, το Ομάν αποκτά ιδιαίτερη σημασία.
Η Κίνα είναι ήδη ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου (GCC).
Το 2024 το εμπόριο Κίνας–GCC έφθασε περίπου τα 288 δισ. δολάρια, ενώ οι κινεζικές επενδύσεις στις χώρες του GCC συνέχισαν να αυξάνονται, ιδιαίτερα στους τομείς της ενέργειας και της ψηφιακής οικονομίας.
Η εξέλιξη αυτή δείχνει ότι η σχέση Πεκίνου και αραβικών μοναρχιών δεν περιορίζεται πλέον στην αγορά υδρογονανθράκων. Η Κίνα ενδιαφέρεται για ολόκληρη την οικονομική αλυσίδα που δημιουργείται γύρω από τον Κόλπο.
Το Ομάν αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της μεταβολής.
Το διμερές εμπόριο Κίνας–Ομάν ανήλθε σε περίπου 36,7 δισ. δολάρια το 2024, σύμφωνα με το κινεζικό υπουργείο Εξωτερικών, καθιστώντας την Κίνα τον μεγαλύτερο εμπορικό εταίρο του Ομάν.
Παράλληλα, οι κινεζικές άμεσες επενδύσεις στο Ομάν έφθασαν περίπου τα 854 εκατ. ριάλ Ομάν στο τέλος του δεύτερου τριμήνου του 2025.
Η γεωγραφία είναι το μεγάλο πλεονέκτημα του Ομάν.
Η χώρα βρίσκεται στη νοτιοανατολική άκρη της Αραβικής Χερσονήσου, με ακτές στον Ινδικό Ωκεανό και την Αραβική Θάλασσα, ενώ ελέγχει ουσιαστικά την πρόσβαση προς τον Ινδικό Ωκεανό από την πλευρά του Hormuz.
Αυτό δίνει στα λιμάνια του Ομάν διαφορετική στρατηγική αξία από εκείνη των λιμανιών που βρίσκονται βαθύτερα στον Περσικό Κόλπο.
Κεντρικός κόμβος αυτής της στρατηγικής είναι η Duqm.
Το οικοσύστημα των επενδύσεων
Η ειδική οικονομική ζώνη της Duqm έχει σχεδιαστεί ως βιομηχανικό, εμπορικό και ναυτιλιακό κέντρο και συνδέεται στενά με την κινεζική Belt and Road Initiative.
Μελέτη του Cambridge University Press χαρακτηρίζει τη συνεργασία Κίνας–Ομάν στη Duqm στρατηγικής σημασίας, καθώς η περιοχή βρίσκεται σε κομβικό σημείο για τις εμπορευματικές ροές μεταξύ Ασίας, Αφρικής και Ευρώπης.
Το Sino-Oman Industrial Park αποτελεί ένα από τα βασικά στοιχεία αυτού του οικοσυστήματος.
Η σημασία της Duqm γίνεται ακόμη πιο εμφανής από τις νέες επενδύσεις. Τον Ιούνιο του 2026 υπογράφηκαν δέκα συμφωνίες και μνημόνια συνεργασίας συνολικής αξίας περίπου 7,5 δισ. δολαρίων. Τα έργα αφορούν πράσινο υδρογόνο και αμμωνία, χημικά, βιομηχανία, υλικά μπαταριών, ενέργεια, τουρισμό και υποδομές. Μεταξύ των επενδυτών περιλαμβάνονται εταιρείες από την Κίνα, την Ινδία, τη Νότια Κορέα, τη Γερμανία, τις Φιλιππίνες και την Αίγυπτο.
Αυτό δείχνει και τη βαθύτερη αλλαγή.
Η κινεζική παρουσία στον Περσικό Κόλπο δεν αφορά πλέον μόνο την εξασφάλιση πετρελαίου.
Η Κίνα ενδιαφέρεται να συμμετέχει στις νέες αλυσίδες αξίας που δημιουργούνται γύρω από την ενεργειακή μετάβαση, τις μπαταρίες, τα ηλεκτρικά οχήματα, την παραγωγή πράσινου υδρογόνου, τις ψηφιακές υπηρεσίες και τα logistics.
Παράλληλα, το Ομάν προσπαθεί να δημιουργήσει τις χρηματοοικονομικές υποδομές που θα υποστηρίξουν αυτή την οικονομική επέκταση.
Η δημιουργία του International Financial Centre Oman είναι σημαντικό κομμάτι αυτής της προσπάθειας.
Η προσέλκυση κινεζικών τραπεζών, εταιρειών διαχείρισης κεφαλαίων, λογιστικών και νομικών εταιρειών θα μπορούσε να δημιουργήσει ένα χρηματοοικονομικό οικοσύστημα γύρω από τις κινεζικές βιομηχανικές και εμπορικές δραστηριότητες στην περιοχή.
Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή το Ομάν προσπαθεί να τοποθετηθεί ως γέφυρα μεταξύ διαφορετικών γεωγραφικών και οικονομικών χώρων: Κίνας, αραβικού Κόλπου, Ινδίας, Ιράν και Ανατολικής Αφρικής. Η ίδια η ομανική κυβέρνηση έχει περιγράψει τις οικονομικές ζώνες Duqm, Sohar και Salalah ως πιθανές πλατφόρμες για έξυπνες αποθήκες, κέντρα διανομής και διασυνοριακό ηλεκτρονικό εμπόριο κινεζικών προϊόντων προς τις αγορές της περιοχής.
Ο μετασχηματισμός των οικονομικών σχέσεων
Εδώ βρίσκεται και η ιδιαίτερη σχέση της Κίνας με το Ιράν.
Το Πεκίνο δεν επιδιώκει να επιλέξει ανάμεσα στο Ιράν και στις αραβικές χώρες του Κόλπου.
Αντιθέτως, προσπαθεί να διατηρεί οικονομικές και διπλωματικές σχέσεις και με τις δύο πλευρές.
Το Ιράν έχει μεγάλη σημασία για την Κίνα λόγω των ενεργειακών πόρων του αλλά και λόγω της γεωγραφικής του θέσης, καθώς προσφέρει πρόσβαση στον Περσικό Κόλπο, στον Κόλπο του Ομάν και σε χερσαίες διαδρομές προς την Κεντρική Ασία και την Ευρώπη.
Την ίδια στιγμή, η Κίνα έχει τεράστια οικονομικά συμφέροντα στη Σαουδική Αραβία και στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Επομένως, η σταθερότητα του Περσικού Κόλπου αποτελεί άμεσο κινεζικό οικονομικό συμφέρον.
Οι πρόσφατες εντάσεις έχουν καταστήσει ακόμη πιο εμφανή αυτή την ανάγκη.
Η διατάραξη των θαλάσσιων μεταφορών στην περιοχή επηρεάζει όχι μόνο τις εξαγωγές πετρελαίου αλλά και τις εμπορευματικές αλυσίδες που συνδέουν την Κίνα με την Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή.
Αυτό εξηγεί γιατί το Ομάν μπορεί να αποκτήσει πρόσθετη αξία για κινεζικές επιχειρήσεις.
Η χώρα δεν μπορεί να αντικαταστήσει τα Στενά του Ορμούζ ούτε τα μεγάλα λιμάνια των ΗΑΕ. Μπορεί όμως να προσφέρει μια διαφορετική θαλάσσια βάση, έξω από το στενότερο σημείο του Περσικού Κόλπου, για εμπορεύματα και βιομηχανικές δραστηριότητες που κατευθύνονται προς τον Ινδικό Ωκεανό.
Η στρατηγική αυτή εντάσσεται σε μια ευρύτερη κινεζική προσπάθεια διαφοροποίησης των εμπορικών και ενεργειακών διαδρομών. Η Belt and Road Initiative δεν πρέπει πλέον να αντιμετωπίζεται μόνο ως πρόγραμμα κατασκευής λιμανιών και σιδηροδρόμων. Όλο και περισσότερο λειτουργεί ως δίκτυο λιμανιών, βιομηχανικών ζωνών, ενεργειακών εγκαταστάσεων, logistics, ψηφιακών υποδομών και χρηματοοικονομικών υπηρεσιών.
H εποχή μετά το πετρέλαιο
Η εξέλιξη της Duqm είναι χαρακτηριστική.
Η περιοχή συνδυάζει λιμάνι, βιομηχανική ζώνη, ενεργειακές υποδομές και πρόσβαση στις διεθνείς θαλάσσιες γραμμές.
Ταυτόχρονα, η δημιουργία του χρηματοοικονομικού κέντρου στh Muscat επιχειρεί να προσθέσει το στοιχείο που έλειπε: το κεφάλαιο και τις εξειδικευμένες χρηματοοικονομικές υπηρεσίες.
Υπάρχουν, βέβαια, και περιορισμοί.
Το Ομάν διαθέτει μικρότερη οικονομία και χαμηλότερο επίπεδο ανάπτυξης από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Το Ντουμπάι διαθέτει ήδη ένα ώριμο διεθνές χρηματοοικονομικό οικοσύστημα, ενώ το Άμπου Ντάμπι και το Ριάντ προσελκύουν τεράστιες επενδύσεις.
Επομένως, το Ομάν δεν ανταγωνίζεται απαραίτητα αυτά τα κέντρα σε όλους τους τομείς.
Η πιθανότερη στρατηγική του είναι να αξιοποιήσει τα πλεονεκτήματα που προκύπτουν από τη γεωγραφία, τη σχετική πολιτική του ουδετερότητα και τη θέση του εκτός του στενότερου θαλάσσιου περάσματος του Hormuz.
Η επιτυχία αυτού του μοντέλου θα εξαρτηθεί από την ικανότητα του Ομάν να μετατρέψει τις υποδομές του σε πραγματικές εμπορικές ροές και από την ικανότητα της Κίνας να διαχειριστεί τις ανταγωνιστικές σχέσεις των κρατών της περιοχής.
Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι η κινεζική παρουσία φαίνεται να μετακινείται από το μοντέλο «πετρέλαιο από τον Κόλπο προς την Κίνα» προς ένα πολύ πιο σύνθετο μοντέλο: «κινεζικό κεφάλαιο και τεχνολογία στον Κόλπο, παραγωγή και logistics στην περιοχή και πρόσβαση από εκεί στις αγορές της Ασίας, της Αφρικής και της Ευρώπης».
Η Duqm και το νέο χρηματοοικονομικό οικοσύστημα του Ομάν αποτελούν δύο χαρακτηριστικά κομμάτια αυτής της μεγαλύτερης γεωοικονομικής μεταβολής.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών